Skąd się biorą dzieci? czyli po nitce, a raczej dwu, do kłębka

Skąd się wzięliśmy na świecie jest przypadkiem szczegółowym pytania o pochodzenie następnego pokolenia organizmów. Naturaliści od kilkuset lat próbowali na nie odpowiedzieć, współcześni biolodzy nie bardzo są pewni. Bogactwo gatunków jest zbyt duże, rozród większości opisanych form jest nieznany. Pospolite, żyjące wokół nas gatunki mają dziwaczne sposoby rozrodu. Pszczoły, mszyce, rozwielitki, kartofle czy kukułki są znanymi przykładami. Wyjątki czy nasza nieświadomość?

Markery molekularne – allozymy i zmienne sekwencje DNA – pozwalają śledzić losy genów w kolejnych pokoleniach i badać szczegóły intymnego życia organizmów. Analizy takie opierają się na znajomości sposobu dziedziczenia różnych typów markerów, określaniu i porównywaniu indywidualnych, unikatowych genotypów wielogenowych potomstwa oraz domniemanych lub rzeczywistych rodziców. Ponieważ wszystkie organizmy mają DNA, markery DNA mają zastosowanie uniwersalne, a wyniki analiz wspartych rachunkiem prawdopodobieństwa, ogromną siłę argumentacji. Z tego m.in. powodu są szeroko stosowane w genetyce sądowej, kryminalistyce i dochodzeniu ojcostwa.

Przedstawię kilka klas markerów: allozymy, mikrosatelity i sekwencje DNA umożliwiające jednoznaczną identyfikację osobników, ich płci, stadiów życiowych czy gatunków, a w konsekwencji badanie różnorodnych systemów rozrodu. Następnie omówię m.in. jak zaskakujące są sposoby rozrodu krajowych żab i kóz, tropikalnych mrówek czy wrotków. Badania nad rodzicielstwem otwierają przed nami nie tylko cudowny świat, o którym nie mieliśmy pojęcia. Wyzwala lawinę pytań jak i dlaczego tak się dzieje. Budzi też niepokój: Jak szybko pojawią się patogeny oporne na trucizny. Czy różnorodność organizmów musi ulec zagładzie w imię postępu ludzkości?

dodane przez Wszechnica PAN